سونوگرافی چیست؟

سونوگرافی یکی از روش های تصویربرداری است که تقریبا هیچ ضرری برای بدن ندارد. به آن اولترا سونوگرافی Ultrasonography هم میگویند

مکانیسم سونوگرافی

امواج مورد استفاده در سونوگرافی از جنس امواج صوتی و در واقع صدا هستند که ضرری برای بدن ندارد. اینها امواج فراصوتی هستند. جنس آنها دقیقا مانند صدا است ولی به علت بالا بودن فرکانس یا بسامد آنها قابل شنیدن به توسط گوش انسان نیستند. با این حال خواص صوت و صدا را دارند یعنی در برخورد با موانع منعکس میشوند.متخصص سونولوژی مقداری ژل روی اندام مورد بررسی می ریزد تا قسمتی از دستگاه سونوگرافی که اصوات را وارد بدن می کند به راحتی روی بدن حرکت کند و بیمار بی انکه دردی احساس کند ،داخل بدنش مورد مطالعه قرار میگیرد.

امواج صوتی با فرکانس بالا که برای گوش انسان قابل شنیدن نیستند به درون بدن تابانده میشوند. این امواج بعد از برخورد به بافت های مختلف بدن بازتابیده شده و امواج بازتابش شده به توسط همان دستگاه مجددا دریافت میشود

اامواج بازتابیده شده از بدن به توسط یک کامپیوتر تجزیه و تحلیل شده و به تصویر تبدیل میشود. پزشک متخصص تصویربرداری این تصاویر را بر روی مانیتور دستگاه دیده و ممکن است بعضی از آنها را چاپ کند

در سونوگرافی، بیشتر بافت های نرم اندام دیده شده و بررسی میشوند. پس سونوگرافی وسیله مناسبی برای تشخیص مشکلات استخوان نیست ولی با آن میتوان بعضی مشکلات عضلات، رباط ها، تاندون ها و بسیاری بافت های دیگر را بررسی کرد.

سونوگرافی ممکن است بصورت دو بعدی و یا سه بعدی باشد. همچنین میتوان تصویر سونوگرافی اندام را در حال حرکت و فعالیت دید.

نوع خاصی از سونوگرافی به نام سونوگرافی داپلر Doppler Sonography وجود دارد. این روش تصویربرداری براساس پدیده داپلر کار میکند و هدف از انجام آن بررسی میزان و سرعت جریان خون در وریدها و شریان های بدن است. در ارتوپدی از این روش بیشتر برای بررسی احتمال لخته شدن خون در وریدهای عمقی ساق DVT استفاده میشود.

آمادگی سونوگرافی:

برای انجام کلیه سونوگرافی ها به همراه داشتن کلیه سوابق قبلی پزشکی اعم از سونوگرافی،آزمایش ،عکس الزامی است . نواحی مورد آزمون باید عاری از موهای زائد باشد . وجود هرگونه گاز محتوی شکمی مانع انجام سونوگرافی است

سونوگرافی شکم:

بیمار باید از یک روز قبل تاروز انجام سونوگرافی از غذاهای نفاق و سنگین استفاده کند و برای نهار روز قبل از سوپ ساده به همراه چند قاشق روغن زیتون استفاده نماید . شام میل نکند . از مصرف نوشابه های گازدار بپرهیزد .وجود موهای زائد در ناحیه سونوگرافی مانع انجام کار می باشد و باید تراشیده شود . وجود حد اقل ده ساعت ناشتایی قبل از انجام سونوگرافی لازم است .نباید هیچگونه مایعات و یا چیز دیگری میل شود

سونوگرافی رحم وتخمدان ، کلیه و مثانه و پروستات ، لگن:

بیمار از روز قبل سوپ ساده و ملین مصرف نموده تا شکم کاملا خالی باشد .تراشیدن موهای زائد ناحیه مورد سونوگرافی ضروری است . پر نمودن مثانه تا حد احساس ادرار زیاد ، به شکلی که 6-4 لیوان آب و مایعات از دو الی سه ساعت قبل از سونوگرافی الزامی است . بیمارانی که با سوند مثانه مراجعه می نمایندجهت کنترل ادرار در داخل مثانه از دو ساعت قبل لوله کیسه ادرار را بسته و باید آن را کلمپ نمایند تا مثانه پر شده و در کیسه ادرار تخلیه نشود

سونوگرافی پستان Brest و نسج نرم زیر بغل:

بیماران حتی الامکان در هفته دوم بعد از عادت ماهیانه مراجعه نمایند . قبل از انجام سونوگرافی ناحیه مورد نظر باید کاملا آزاد باشد و بیماران از مصرف دئودورانت و پودرهای زیر بغل خودداری نمایند . به همراه داشتن سوابق سونوگرافی قبلی همچنین در صورت وجود ماموگرافی ( شش ماه گذشته ) به همراه داشتن آن نیز ضروری است

سونوگرافی کبد وکیسه صفرا و مجاری صفراوی:

بیمار باید حد اقل به میزان هشت ساعت قبل از انجام آزمون ناشتا بوده و از خوردن غذاهای چرب پرهیز نماید تا کیسه صفرا کاملا پر شود . به همراه داشتن یک عدد تخم مرغ آب پز الزامی است. آمادگی شکمی و خالی بودن روده ها از گاز و محتویات دیگر از یک روز قبل الزامی است

سونوگرافی حاملگی و بررسی سلامت جفت و جنین:

در بیماران زیر چهار ماه بارداری مثانه باید حتما پر باشد . بیمار از دو الی سه ساعت قبل چند لیوان آب می نوشد . به همراه داشتن سونوگرافی های قبلی الزامی است